01 May 08 İnterdisiplinerlik

İNTERDİSİPLİNERLİK

İnterdisiplinerlik kavramı, bir problemde veya araştırma sürecinde iki ya da daha fazla disiplinin birbiriyle uyum içerisinde yer alması ve ortak paydalar barındırması anlamına gelir. Her konu hakkında bilgi sahibi olunması pek mümkün değildir, ama disiplinlerin alan bilgilerini birbirleriyle harmanlaması sayesinde karşılaşılan problemlere daha etkin çözümler bulunabilir.

Farklı disiplinleri içerisinde barındırması sebebiyle interdisiplinerlik, multidisiplinerlik ve transdisiplinerlik ile sık sık karıştırılır; fakat aralarındaki ince ayrım önemlidir. Multidisiplinerlik, araştırma sürecinde birbirinden bağımsız hedefleri olsa da, disiplinlerin paralel bir şekilde ve asgari ilişki içerisinde yürütülmesidir. Transdisiplinerlik ise, herhangi bir konu içinde aynı kavramın iki disiplin ile de açıklanabildiği durumdur. Bir diğer deyişle, disiplinlerin kesişmesi durumudur.

İnterdisiplinerlikte, disiplinlerin çalışma alanı diğeri tarafından daraltılmaz; aksine disiplinler birbiri içerisinde gelişme imkânı bulurlar. Bu sebeple de araştırma sürecinde disiplinlerin birbiriyle iletişim içinde olması çok önemlidir. Klein ve Newel bu kavramı şöyle tanımlamıştır: “İnterdisipliner çalışmalar, bir tek disiplin yoluyla açıklanamayacak kadar geniş veya karmaşık olan soruları cevaplama, problemleri çözme veya konuları açıklama sürecidir” (1998). Kanser hastalarına yönelik, onkoloji ve psikiyatri kliniklerinin koordineli bir biçimde çalışarak ve hastanın hem fiziksel hem de ruhsal sağlığına kavuşması ortak amacını güderek yeni bir tedavi yöntemi geliştirilmesi, bir interdisipliner çalışma örneğidir. Kanser hastalarının kemoterapi gördüğü mekân ve aygıtlar, psikiyatri bölümünün önderliğinde yeniden tasarlanabilir ve bu sayede hastaların kemoterapiden olumlu sonuç alma oranı arttırılabilir.

İnterdisiplinerliğin etkin rolü, üniversitelerde de kendini göstermektedir. Birçok üniversite daha verimli çalışmalar yapabilmek için, farklı alanları kaynaştırarak yeni bölümler oluşturmaktadır. Mesela, Stanford Üniversitesinde 2003 yılında açılan “Bio-X” bölümü, biyoloji ve bilgisayar mühendisliği bölümlerinin birbirleri içerisinde sentezleyerek oluşturulmuş interdisipliner bir çalışma örneğidir.

Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere, disiplinler birbirlerine yardımcı olarak çalışmalarının etkinliğini arttırabilirler. Bir fikrin interdisipliner olarak ele alınması, yani konunun farklı yönlerden incelenmesinden kaynaklanan bakış açılarındaki genişleme, üretilen ürün ya da çalışmanın kalitesini ve başarısını arttıracak, ilerde karşılaşılması muhtemel sorunların da önüne geçecektir.

İNTERDİSİPLİNERLİK İLE İLGİLİ SÖZLER

Boğaziçi Üniversitesi Proje ve Araştırma Kulübü (PARK) fark yaratan bilginin birden fazla disiplinin birlikteliği sonucunda oluşan, farklı uzmanlık alanlarının perspektiflerinin harmanlandığı yeni bir bütünü ifade eden “interdisipliner bilgi” olduğuna inanmaktadır.

PARK

“”…Disiplinlerarası analiz bir sorunu çözmekte başvurulacak tüm disiplinlerden sağlanan bilginin bütünleşmesini gerektirir. Disiplinlere ait bilgi, kavramlar, araçlar ve araştırmanın kuralları öyle bir ele alınır, karşılaştırılır ve birleştirilir ki; ortaya çıkan anlayış her bir disiplinin sağladığından daha büyüktür…””

(Michael Seipel, Ph.D., Truman State University, Kirksville, Missouri)

“…Disiplinler arası çalışmalarda, yaklaşımın kendisi farklı disiplinleri yeni ve entegre edilmiş bir bütüne harmanlar…“ ””…Disiplinler arası çalışma için sadece bir tema (konu) belirleyip, iki ya da üç bilimi bu tema ekseninde kullanmak yeterli değildir. Disiplinler arası çalışma; dahil edilen disiplinleri kullanarak hiçbirine ait olmayan yeni bir nesne yaratmayı içerir…”

University of Berkeley, from the Studies of the Human Ecology of Memory

“…İnterdisiplinerlik’in derecesi, tabi ki, her ülkede farklı olabilir. Nissani, interdisipliner bütünleşmenin derecesini karakterize etmek için dört (4) ölçüt önermektedir: • Dahil edilen disiplinlerin sayısı; • Dahil edilen disiplinlerin arasındaki benzerlik derecesi; • Birleşmeye getirilen yenilik ve yaratıcılık; • Bütünleşmenin derecesi…”

(Cardoso, S.H., Sabbotini, R.M.E, State University of Campinas, Brazil)

“Sadece iktisat bilen bir kimse iyi bir iktisatçı olamaz.”

Fredrich A.Von Hayek

“Bilginin Efendisi Olmak İçin Disiplinlerarası Araştırmanın Kölesi Olmak Gerekir”

Balzac

İnterdisipliner bir görüşle ortaya çıkan zihni kesişimler, bir insanın düşünüşünü kendi uzmanlık alanının kısıtlı varsayımlarından kurtarır ve yeni bir vizyonu harekete geçirir…

(Milgram, 1969, p. 103)

“…Sosyal psikologlar olarak bizim ortak çalışmamızın en büyük heyecanlı ve genişletilmiş vizyonlu dönemleri disipinler arası mesailerimizi sırasında oldu…”

(Sherif, 1979; see also Becher, 1989; Bechtel, 1986; Florman, 1989; Gaff, 1989; Miles, 1989; Moffat, 1993; Ruscio, 1986)

“…öyle gerçek dünya meseleleri ve “problem“leri var; bunlar herhangi bir disiplinin kapsamından daha geniş ve ancak disiplinler arası çerçevede verimli bir şekilde incelenebilir…”

(Michael Seipel, Ph.D., Truman State University, Kirksville, Missouri)

Kaynak: www.park.boun.edu.tr

Tags: interdisiplin, interdisiplinerlik, Jargon